Top Vesti

12.11.2017.

Kolegijum Pokrajinskog ombudsmana o jeziku i nacionalnom identitetu

 

Jezik je važno identitetsko obeležje, ali nije uvek i svuda najvažnije. Odnos između jezika i identiteta je složen, ali se često prikazuje pojednostavljeno i ideologizovano. Taj je odnos obeležen brojnim stereotipima koji neretko izazivaju nesporazume, istaknuto je na kolegijumu Pokrajinskog zaštitnika građana – ombudsmana, održanog 11. novembra u Zrenjaninu na temu jezika i nacionalnog identiteta, iskustvima i problemima u praksi.

 

Kolegijumu su, pored prof. dr Zorana Pavlovića, pokrajinskog zaštitnika građana ombudsmana, njegovih zamenika i saradnika, učestvovali i potpredsednik Skupštine AP Vojvodine Dušan Jakovljev i poslanica Jelena Jovanović, predstavnici Nacionalnih saveta rumunske, crnogorske, romske, rusinske i češke nacionalne manjine, zamenik gradonačelnika Zrenjanina, članovi gradskog veća i načelnici u Gradskoj upravi, sudije osnovnog suda, zrenjaninska zaštitnica građana i sa svojom zamenicom, predsednik Udruženja lokalnih ombudsmana Srbije, predstavnici nevladinih organizacija i gosti iz Hrvatske, predstavnici SKD „Prosvjeta”.

 

Na početku radnog dela Kolegijuma, Janoš Oros, zamenik Pokrajinskog zaštitnika građana za zaštitu prava nacionalnih manjina, predstavio je rad Odeljenja za nacionalne manjine, kao i plan i program rada za 2018. godinu, dok je savetnica Nina Janić, uz navođenje brojnih primera postupanja u oblasti službene upotrebe jezika, predstavila i praksu ove institucije.

 

O tome kakav je značaj jezika u očuvanju nacionalnog identiteta i sa kakvim se sve izazovima pripadnici manjina suočavaju u obrazovanju i uvođenju jezika manjine u službenu upotrebu govorile su dr Biljana Sikimić iz Balkanološkog instituta SANU, kao i Bojan Lazić i Maja Matić, predstavnici SKD „Prosvjeta” iz Zagreba. Dr Marija Aleksandrović, profesorka na Visokoj školi strukovnih studija „Mihajlo Pupin” iz Vršca, upoznala je učesnike kolegijuma sa izazovima i problemima u obrazovanju na romskom jeziku, dok je Ištvan Požar, zrenjaninski matičar, govorio o službenoj upotrebi jezika iz perspektive gradske matičarske službe.

 

Da se rad Kolegijuma ne odvija u formalnom, akademskom tonu, pobrinuli su se kako sami predavači, tako i učesnici Kolegijuma. Podsticani od samih izlagača, učesnici su svojim pitanjima i komentarima dopunjavali izlaganja i ukazivali na brojne probleme sa kojima se pripadnici manjina suočavaju – na neusklađenosti zakonskih akata kojima se regulišu prava nacionalnih manjina, na manjak finansijskih sredstava, na otpor sredine korišćenju manjinskih prava, na asimilaciju pripadnika manjinskih nacionalnih zajednica, na nedostatak političke volje da se prava ostvaruju u punom kapacitetu, na uslovljavanje ostvarivanja manjinskih prava, kao i na njihovo pogrešno tumačenje od strane organa uprave, što, kako je istakao jedan od učesnika kolegijuma, kod pripadnika manjina stvara uverenje o otuđenosti organa uprave.

 

Na kolegijumu je istaknuto da je Savet Evrope uočio pomake u obrazovanju na jezicima manjina. Dr Marija Aleksandrović je učesnike Kolegijuma podsetila na 1997. godinu, kada je u opštini Bačka Palanka počela nastava romskog jezika (u mestima Tovariševo i Obrovac) i da se nakon dvadeset godina, u školskoj 2016/17. godini, romski jezik, kao izborni predmet, izučava u 75 škola u Srbiji. Broj učenika obuhvaćen nastavom romskog jezika bi mogao biti i veći da, u slučaju roditelja, postoje ozbiljni podsticaji za učenje romskog jezika, kada bi se u njegovu promociju aktivnije uključili Ministarstvo prosvete, Nacionalni savet, učitelji i romski asistenti i kada bi bili rešeni problemi koji se odnose na udžbenike i nastavni plan i program romskog jezika sa elementima nacionalne kulture.

 

Kada je o romskom jeziku reč, dr Biljana Sikimić je upozorila da je romski jezik jedan od šest jezika koje je Unesko, a kada je o Srbiji reč, uvrstio na listu ugroženih jezika. Osim romskog, na toj se listi nalaze još i rumunski, ladino/sefardski španski, banatski bugarski, rusinski i torlački. Ona je, takođe, podsetila učesnike Kolegijuma da je Srbija 2005. godine ratifikovala Evropsku povelju o regionalnim i manjinskim jezicima i preuzela na sebe obavezu da takve jezike štiti. Dr Sikimić je ovom prilikom prisutne upoznala i sa podatkom da je između 50 i 70 procenata stanovništva planete dvojezično ili višejezično, što govori o važnosti međujezičke komunikacije i potrebi da se ona preko interkulturalnog obrazovanja unapređuje.

 

Nekoliko učesnika diskusije pohvalno se izrazilo o praksi Pokrajinskog zaštitnika građana – ombudsmana da kolegijume organizuje izvan sedišta institucije i da na njih poziva stručnjake i zainteresovane aktere. To instituciju Ombudsmana, po njihovim rečima, čini otvorenom, transparentnom, građanima bližom i prijemčivijom na njihove predloge i sugestije. Jedan od predloga koji se juče u Zrenjaninu mogao čuti je da se jedan od sledećih Kolegijuma posveti problemu migracija iz Republike Srbije, naročito mlađeg stanovništva, a koje u demografskom smislu naročito pogađaju manjinske nacionalne zajednice.

 

Izvor: Pokrajinski ombudsman

 

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена.